سرزمین آذربایجان، از کهن­ ترین تمدن‌های ایرانی است که جایگاه استواری در تمدن باستانی ایران دارد. تبریز مرکز تاریخی این خطه، شهری است کهن که اولین نشانه­ های تاریخی آن به هشت قرن قبل از میلاد مسیح مربوط می­شود؛ جایی که در کتیبه سارگن دوم پادشاه آشوری، از فتح آن یاد می­شود. به روایت تاریخ، […]

سرزمین آذربایجان، از کهن­ ترین تمدن‌های ایرانی است که جایگاه استواری در تمدن باستانی ایران دارد. تبریز مرکز تاریخی این خطه، شهری است کهن که اولین نشانه­ های تاریخی آن به هشت قرن قبل از میلاد مسیح مربوط می­شود؛ جایی که در کتیبه سارگن دوم پادشاه آشوری، از فتح آن یاد می­شود. به روایت تاریخ، آذربایجان در زمان­های بسیار دور مسکونی بوده و از فعالیت­های اقتصادی، اجتماعی و صنعتی چشمگیری (به لحاظ واقع­ شدن بر سر راه جاده ابریشم) برخوردار بوده است، به گونه‌ای که دانشمندان باستان­ شناس، بافت قدیمی ترین فرش بافته ­شده (فرش پازیرک) را به این منطقه نسبت می­دهند.در زمینه علم و دانش نوین، فرزندان آذربایجان، طلایه‌داران پزشکی مدرن، کشاورزی مکانیزه، هوانوردی، راه و ساختمان­ سازی، ایجاد ضراب­خانه، ایجاد نخستین کارخانه­ ها، نخستین شهرداری، تجارت نوین (نخستین اتاق بازرگانی)، نخستین شرکت سهامی عام و بالاخره نخستین مرکز خدمات سرمایه­ گذاری می باشند.

با توجه به جایگاه ویژه توسعه استاندارد گیاهان دارویی و معطر در جهان و تنوع فوق­ العاده این گونه­ ها درکشور و بخصوص منطقه آذربایجان، توجه ویژه به این امر و حمایت پایدار و مستمر، می­تواند در تامین امنیت اقتصادی و بهداشتی و درمانی و اجتماعی استان و کشور نقش بسزایی داشته باشد. آذربایجان بنابر موارد ذکر­شده ذیل، می­تواند در پیشبرد اهداف و سیاست­های توسعه ­ای کشور و درآمد­های دانش­ بنیان و توسعه تجارت گیاهان دارویی و مشتقات آن سکان­دار این امر در کشور باشد. این کار، با حمایت بی­دریغ برنامه­ های کشوری، صد­درصد امکان­پذیر خواهد بود و ثمرات و منافع آن می­تواند در کوتاه ­مدت و بلند­مدت، در کشور و منطقه نمایان ­شود. از جمله مهمترین فاکتور­های توسعه، وجود ذخایر ژنتیکی هر منطقه و کشور می باشد؛ از این لحاظ آذربایجان شرقی سرآمد می­باشد و از ۸۰۰۰ گونه گیاهی ثبت­ شده برای کشور، بیش از ۲۲۰۰ گونه در آذربایجان، شناسایی شده است.  قابل توجه اینکه، از این تعداد بیش از ۵۵۰ گونه، قابلیت­های دارویی سنتی و علمی دارد و این امر مورد توجه مجموعه­ های علمی و صنایع و تجار است.

سازمان سیما ، منظر و فضای سبز شهرداری تبریز بر حسب وظیفه و علاقه برای نقش­ آفرینی در این حوزه، با مشارکت مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی با اهداف ذیل، اقدام به عقد قرار داد فاز اول احداث باغ­ موزه گیاهان دارویی و معطر ائل گلی تبریز نمود. عملیات اجرای این پروژه طی مراسمی در سال ۱۳۹۴ در ضلع شمال شرقی پارک بزرگ ائل­ گلی و جنب پارک اوتیسم برگزار شد و بعد از اقدامات زیر­سازی و طراحی، از سال ۱۳۹۶ اقدامات کشت گونه­ های گیاهی دارویی و معطر انجام گردید.

از جمله مهمترین اهداف مورد نظر برای احداث این مجموعه عبارت بودند از :

بستر­سازی برای توسعه زیر بنایی علوم گیاهان دارویی و معطر
احداث مجموعه آموزشی تحقیقی و ترویجی
ایجاد پارک سلامت و نمونه­ سازی برای توسعه
ایجاد مجموعه رایحه­ درمانی
احداث ‍ژرم­پلاسم زنده
کارگاه آموزشی کشت و توسعه و شناسایی گونه­ های دارویی و معطر
ایجاد پارک­بازار و مجموعه نمایشگاهی ثابت مواد گیاهی در شمال­غرب کشور
ایجاد مرکز مشاوره گیاه­شناسی و گیاه­ درمانی
توسعه کاربری استاندارد مصرف دمنوش­های دارویی
بررسی و معرفی گونه ­های سازگار و شاخص دارویی معطر و زینتی برای کاربری در فضای شهری
ایجاد و توسعه مجموعه گردشگری علمی و به نوعی اکوتوریسم
بستر­سازی برای توسعه رابطه کاری و علمی آموزشی با پارکهای ملی سایر کشور ها

این مجموعه علمی کاربردی با دانش فنی بکار رفته در احداث آن، دارای موفقیت­های ویژه­ای بود که به موادی از آن اشاره می گردد:

استقرار بیش از ۵۰ گونه در فضای بیش از ۳۰۰۰ متر مربعی موجود
معرفی ۵ گونه دارویی و معطر برای فضای سبز استان، با قابلیت ویژه و کاهش مصرف آب، رشد بالا، زیبایی در فرم رویش و گلدهی و راحت بودن تکثیر آنها
کشت و حفاظت از دو گونه آندمیک و انحصاری در داخل مجموعه ( قره قات و سنبله ارسبارانی )
بستر­سازی برای رفع ابهامات و خطاهای رایج در بازار تولید و داد و ستد گیاهان دارویی
تولید بذر بیش از ۳۵ گونه، با هدف تشکیل بانک بذر و همیاری تحقیقات و تبادل بذر و کشت و توسعه
بازدید ارگان­های مختلف بخصوص اساتید و دانشجویان دانشکده طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تبریز –دانشجویان و اساتید دانشگاه تبریز- دانشکده کشاورزی گروه باغبانی – بازدید دانشجویان دانشگاه جامع علمی کاربردی – بازدید و برگزاری دوره برای کارشناسان پیمانکار سازمان پارکها – بازدید اساتید دانشگاه آزاد مرند – بازدید مسئولین و همکاران مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان – بازدید برخی از اعضای اتحادیه عطاران – بازدید مسئولین سازمان جهاد کشاورزی از جمله ریاست محترم سازمان – بازدید برخی از اعضا و ریاست شورای شهر تبریز – بازدید استاندار فرهیخته و تاکید برا ی حمایت و توسعه …..

برنامه ­های توسعه­ای مورد انتظار :

اجرای فاز دوم در مساحت بیش از ۳۰۰۰ متر، جنب مجموعه با کشت بیش از ۵۰ گونه دیگر بویژه، گونه­ های دارویی در حال انقراض و آندمیک
احداث مجموعه مشاوره­ای گیاهان دارویی و طب گیاه ­درمانی مشرف به پارک
برگزاری نمایشگاه پتانسیل­های علمی و تجاری گیاهان دارویی و معطر استان و شمال­غرب کشور
احداث کافه گیاهان دارویی
احداث گلخانه گیاهان دارویی با هدف تولید و فروش و توسعه کاربرد گیاهان دارویی برای شهروندان
احداث دفتر ثابت آموزشی و مشاوره­ای شناخت کشت و تولید و نگهداری گیاهان دارویی .

 در نهایت این پروژه بزرگ ومهم فضای سبز شهری که در نوع خود بی نظیر بود وبا تلاش های شبانه روزی محققان مرکز تحقیقات وآموزش کشاورزی ومنابطع طبیعی استان اجرا شده بود در مرداد ماه سال ۹۸ به صورت کامل وبا تمام گونه های استقرار یافته درآن تحویل سازمان سیما ومنظر شهرداری تبریز گردید .حدود یک ماه بعد با روی کار آمدن جناب آقای برزگر جلالی با تخصص ادبیات فارسی بر مسند این سازمان فنی دستور تخریب این واحد صادر گردید .از کل مبلغ قرارداد احداث این مجموعه یعنی نود میلیون تومان در مرحله نخست صرفا بیست میلیون تومان پرداخت گردیده بود .در نهایت در سال ۹۹ صورت وضعیت قطعی این پروژه طی مکاتبات متعدد به جناب برزگر جلالی ارایه گردید که ایشان به دلایل واهی از پرداخت آن خودداری نمودند .با پیگیری مستمر مرکز تحقیقات موضوع در هیات رفع اختلاف دستگاه های اجرایی استانداری مورد بحث وبررسی قرار گرفت ورای صادره مبنی بر پرداخت طلب مرکز تحقیقات صادر گردید.در نهایت با روی کار آمدن جناب دکتر داریوش نوین که انسانی فرهیخته ومتخصص امر در زمینه کشاورزی بر مسند سازمان سیما ومنظر شهرداری تبریز دستور پرداخت صادر گردید .بدهی هست با روی کار آمدن چنین فرد متخصص زمینه همکاری متقابل علمی وآموزشی بین مرکز تحقیقات کشاورزی استان وسازمان سیما و منظر گشوده شد.آنچه در خاتمه بی پاسخ ماند علت تخریب بدون دلیل مجموعه بی بدیل گیاهان دارویی ایل گلی تبریز توسط جناب برزگر جلالی بود که بر اساس سلایق شخصی صورت گرفت که امیدواریم دستگاه های نظارتی ومدعی العموم در این خصوص روشنگری لازم را مبذول فرمایند.